Diagnostyka genetyczna przyczyn niepłodności żeńskiej

Diagnostyka genetyczna w przypadku niepłodności żeńskiej najczęściej koncentruje się na ocenie nosicielstwa premutacji w genie FMR1, które występuje nawet w 15% przypadków przedwczesnego wygasania czynności jajników (Premature Ovarian Failure, POF). Nosicielki premutacji i mutacji dynamicznej mają jednocześnie wysokie ryzyko urodzenia dziecka (chłopca) obciążonego zespołem łamliwego chromosomu X. Występowanie u pacjentek nawracających poronień samoistnych może też nasuwać podejrzenie niepłodności związanej z trombofilią wrodzoną,
a także hiperhomocystynemią o podłożu genetycznym.

Badanie genu FMR1

Przyczyną zespołu FraX (łamliwego chromosomu X) jest mutacja dynamiczna w genie FMR1 polegająca za zwielokrotnieniu (ekspansji) trójki nukleotydów CGG. Ekspansja powtórzeń CGG (powyżej 200) powoduje hipermetylację regionu promotorowego genu FMR1, co skutkuje wyciszeniem transkrypcji genu. Badanie przesiewowe pozwala na stwierdzenie obecności mutacji dynamicznej, badanie uzupełniające również na określeniu liczby powtórzeń.

Nadkrzepliwość wrodzona

Diagnostyka mutacji Leiden czynnika V (mutacja genu F5, R506Q)

Mutacja punktowa genu F5 (c.1691G>A) warunkuje oporność na aktywowane białko C (pełniące funkcję antykoagulacyjną). W przypadku mutacji w układzie homozygotycznym ryzyko choroby zakrzepowo-zatorowej wzrasta 40- krotnie, dla nosicieli heterozygotycznych ok. 5-8 krotnie.

Diagnostyka mutacji genu protrombiny (mutacja genu F2).

Mutacja c.20210G>A w genie F2, prowadzi do wzmożonej syntezy protrombiny i wzrostu jej stężenia we krwi, czego efektem jest zwiększenie krzepliwości krwi. Mutacja w genie F2 w układzie homozygotycznym zwiększa 2-3x ryzyko rozwoju choroby zakrzepowo-zatorowej.

Termolabilny wariant MTHFR (1298A>C, 677C>T) – ryzyko hiperhomocystynemii

Występowanie polimorfizmów w genie reduktazy metylenotetrahydrofiolanów MTHFR warunkuje powstanie tzw. termolabilnej i przez to mniej aktywnej formy enzymu, co z kolei prowadzi do podwyższonego poziomu homocysteiny we krwi. Hiperhomocystynemia może prowadzić do uszkodzenia śródbłonka naczyń krwionośnych czego konsekwencją mogą być trudności z zagnieżdżeniem się zarodka w macicy (poronienia, zawał łożyska).

Polimorfizm 4g/5g w genie PAI-1 (SERPINE1)

PAI-1 jest glikoproteiną należącą do rodziny inhibitorów proteaz serynowych (serpin) i stanowi główny fizjologiczny inhibitor tkankowego aktywatora plazminogenu (tPA). W związku z hamującym wpływem na proces fibrynolizy, polimorfizm 4G/5G genu PAI-1 rozpatruje się jako czynnik w etiologii powikłań położniczych, w tym ciężkiego stanu przedrzucawkowego, nadciśnienia ciążowego, wewnątrzmacicznego ograniczenia wzrastania płodu, obumarcia wewnątrzmacicznego czy poronień nawracających.