Diagnostyka genetyczna przyczyn niepłodności męskiej

Zaburzenia genetyczne związane z niepłodnością męską najczęściej korelują z upośledzoną produkcją i/lub transportem plemników. Najbardziej powszechne genetyczne czynniki męskiej niepłodności związane są z:

  • mutacjami genu CFTR korelującym z wrodzonym brakiem nasieniowodu
  • nieprawidłowościami chromosomalnymi powiązanymi z zaburzeniami spermatogenezy
  • mikrodelecjami chromosomu Y, które korelują z izolowanymi nieprawidłowościami spermatogenezy

Mutacje genu mukowiscydozy CFTR (cystic fibrosis transmembrane conductor)

Mutacje w genie CFTR odpowiedzialne za mukowiscydozę są również przyczyną niektórych form niepłodności męskiej takich jak obustronny brak/niedrożność przewodów nasiennych (Congenital Bilateral Aplasia of Vas Deferens, CBAVD) czy też azoospermia obstrukcyjna. U większości mężczyzn z CBAVD wykrywane są mutacje w genie CFTR. Testy genetyczne na obecność mutacji genu CFTR powinny być zalecone również partnerce mężczyzny z rozpoznanym CBAVD przed rozpoczęciem leczenia z użyciem nasienia partnera. Podobnie, badanie genu CFTR powinno być zlecone u partnerki w przypadkach azoospermii u mężczyzn z wrodzoną obustronną obstrukcją najądrzy lub z jednostronną agenezją nasieniowodu. Wykonanie badania genu CFTR w celu identyfikacji najczęstszych mutacji jest obecnie standardem w trakcie procedury wspomaganego rozrodu (ART, ICSI). W niepłodności męskiej najczęściej obserwuje się pewne charakterystyczne mutacje w genie CFTR, są to: najczęstszy wariant F508del oraz: CFTRdele2,3, 3849+10kbC>T, IVS8 (TG)13(T)5, IVS8(T)5,IVS8-5T, R117H, R553X, G551D, G542X.

Mikrodelecje chromosomu Y – badanie regionu AZF

Zmiany w obrębie rejonu AZF prowadzą do zaburzeń w spermatogenezie (azoospermia lub oligozoospermia) i są jedną z przyczyn męskiej niepłodności. Regiony te są oznaczone jako: AZFa (proksymalny), AZFb (centralny) i AZFc (dystalny). Jeśli brakującym regionem chromosomu Y jest AZFc, wielu pacjentów będzie mogło produkować nasienie
z obecnością plemników w ejakulacie, ale z ciężką oligospermią. Inni pacjenci z delecją regionu AZFc będą manifestować azoospermię, ale z zachowaną produkcją plemników możliwych do uzyskania drogą biopsji jąder. Obecność delecji regionu AZFb oraz AZFa rzadko umożliwia uzyskanie plemników. Analiza chromosomu Y powinna być zlecana mężczyznom z nieobstrukcyjną azoospermią lub ciężką oligozoospermią przed planowanym leczeniem metodą ISCI (Intracytoplasmic Sperm Injection) z użyciem ich nasienia.